Wat is gerst?
Op het eerste gezicht lijkt ‘gerst’ geen woord waar velen van ons van hebben gehoord of dat we in ons dagelijks leven herkennen. Gerst is echter het vierde meest voorkomende graan dat wereldwijd wordt gebruikt.
Na tarwe, rijst en maïs is gerst het volgende graan dat in veel van onze voedingsmiddelen en dranken wordt gebruikt. Gerst is een graanplant en kan in veel klimaten groeien. Daarom is het een vrij populair graan geworden.
Waar komt het vandaan?
Gerst vindt zijn oorsprong in Noordwest-Europa, Egypte en Mesopotamië en was een van de eerste granen die in oude beschavingen werden gevonden. Tegenwoordig wordt gerst voornamelijk in West-Azië en Noord-Oost-Afrika verbouwd en wordt het op grote schaal in landen over de hele wereld gebruikt.
Hoe wordt het verbouwd?
Met de juiste verzorging is gerst vrij eenvoudig te verbouwen (in het juiste klimaat, uiteraard). Gerst komt voor in twee verschillende bloemtypen, die voor verschillende doeleinden worden gebruikt.
Zesrijige gerst
Zesrijige gerst heeft drie aren op elke inkeping die kleine bloemblaadjes bevatten die uiteindelijk uitgroeien tot korrels. Dit type bevat een zeer hoog gehalte aan eiwitten en wordt daarom veel gebruikt in veevoer en als stro voor vee.
Tweerijige gerst
Tweerijige gerst heeft bloemen die in het midden groeien. Deze produceren korrels en aangrenzende bloemblaadjes die normaal gesproken kiemvrij zijn. In tegenstelling tot het zesrijige type bevat het een hoger suikergehalte. Hierdoor wordt het vaker gebruikt voor het malten en het laten ontkiemen van het ‘graan’ van de graanplant.
Tarwe & Volkoren gerst
Een veelvoorkomend misverstand over gerst is dat het tarwe bevat. Gerst is een eigen volkoren graan dat geen tarwekorrels bevat. Het wordt bij voorkeur als geheel gebruikt. Tarwe wordt daarentegen vaak gemalen en aan ingrediënten zoals bloem toegevoegd voordat het wordt gebruikt om te koken. Gerst wordt echter soms als alternatief voor tarwe gebruikt in minder ontwikkelde landen waar het klimaat niet geschikt is voor de teelt van tarwe.
Gluten
In aansluiting bij het misverstand over gerst en tarwe: het ingrediënt gluten, dat veelal met tarwe wordt geassocieerd, komt ook voor in gerst. Hoewel het in kleine hoeveelheden aanwezig is via een eiwit dat afkomstig is van de plant zelf, is gerst niet geschikt voor mensen die glutenvrij zijn of een glutenvrij dieet volgen. Dit betekent ook dat gerst niet geschikt is om bloem van te maken, omdat een hoog gehalte aan gluten essentieel is voor het rijzen van deeg.
Gezondheidsvoordelen van gerst
Voor mensen die wel gluten in hun dieet opnemen, is het goed om te weten dat gerst vol zit met gezondheidsvoordelen.
Gerst heeft een lage glycemische index, wat betekent dat het langzaam suiker afgeeft. Dit is makkelijker voor het lichaam te verwerken en heeft meer voordelen. Het bevat ook meer kalium en koper en minder natrium, wat waardevol is voor je hart en zenuwen.
Opmerkelijk is dat gerst selenium en mangaan bevat, wat de weerstand van je immuunsysteem versterkt en je stofwisseling ten goede komt. Een andere voedingsstof in gerst is fosfor. De hoge fosforgehaltes helpen je energie langer op te slaan en te gebruiken.
Biologische gerst is bijzonder nuttig vanwege deze gezondheidsvoordelen, omdat het ook antioxidanten en ontstekingsremmende voedingsstoffen levert. Wanneer je dit combineert met al deze andere ingrediënten, is het zeer gunstig voor je lichaam als geheel.
Hoe wordt gerst gebruikt?
Gerst is een veelzijdige plant die wereldwijd om verschillende redenen wordt gebruikt.
Gerstemeel
Biologische gerstemeel is ongebruikelijk omdat het een kenmerkende zoete smaak heeft. Als onrijzend meel is gerstemeel ideaal voor gerechten zoals pap en platbrood. Veel culturen malen echter gerst en tarwemeel samen om brood te maken dat kan rijzen. Deze eenvoudige recepten worden in veel culturen in Afrika geprezen. In sommige delen van Azië wordt gerstemeel als ingrediënt gebruikt om noedels te maken.
Net zoals havermout wordt gemaakt, worden gerstvlokken platgedrukt, gesneden en geweekt voordat ze worden verkocht. Het zijn zachte vlokken van de gerstplant en zijn ideaal voor pap, pudding en ontbijtgranen. Gerstvlokken kunnen als alternatief voor havermout worden gebruikt. In veel opzichten is het een gezondere keuze. Gerst bevat veel meer vezels dan havermout en zit ook vol met vitaminen en mineralen.
Eerder in het artikel werden ‘korrels’ genoemd. Bij parelgerst worden hele korrels gebruikt die eerst van de buitenste kiemlaag worden ontdaan, worden gepolijst en vervolgens licht gestoomd. Deze worden in allerlei gerechten gebruikt. Risotto's, salades, gemengde geroosterde groenten en stoofschotels zijn uitstekende gerechten om parelgerst te proberen.
Parelgerst is ideaal om je gerechten te verzadigen, omdat het vocht goed opneemt. Dit helpt je een verzadigd gevoel te krijgen tijdens het eten, wat kan helpen om trek naar ongezond eten en het constante tussendoortje te verminderen. Bovendien is het een uitstekend product om je cholesterolgehalte te bevorderen
Het is een uitstekend alternatief voor witte rijst, omdat het twee keer zoveel vezels en calcium bevat als witte rijst alleen. Desondanks is het ook een uitstekend alternatief omdat het een vergelijkbare hoeveelheid eiwitten en vetten bevat als rijst. Daarom kan het een goede verandering zijn als je klaar bent met alleen maar rijst in je maaltijden.
